Franciszek Maksymilian Sobieszczański

Historyk, historyk sztuki, encyklopedysta, cenzor
13.10.1814 03.06.1878 Bychawa

Biografia

Franciszek Maksymilian Sobieszczański urodził się w Bychawie na Lubelszczyźnie. Po ukończeniu szkoły parafialnej w Horochowie na Wołyniu rozpoczął pracę jako uczeń ogrodnika w ogrodzie botanicznym Liceum Krzemienieckiego.

W lipcu 1831 roku przedostał się do Królestwa Polskiego i wstąpił do oddziału powstańczego Samuela Różyckiego. Po upadku powstania udał się do Galicji, gdzie pracował w dobrach hr. Tarnowskiego w Dzikowie jako lektor i kierownik biblioteki dzikowskiej.

W 1834 roku rozpoczął pracę w krakowskiej drukarni Helcla, a w latach 1837-1838 podróżował po Niemczech, Francji i Anglii. Po powrocie do Krakowa został aresztowany i przekazany Rosjanom, co zaowocowało współpracą z carską policją i śledzeniem polskich emigrantów w Europie Zachodniej.

Od 1846 roku pracował w Komitecie Cenzorskim w Warszawie, a od 1854 jako starszy cenzor. Był redaktorem kalendarza Obserwatorium Astronomicznego, członkiem komitetu redakcyjnego „Tygodnika Ilustrowanego” oraz współpracownikiem Encyklopedii Powszechnej Orgelbranda. W latach 1861-1863 pełnił funkcję prezesa Komitetu Cenzorskiego.

Jako historyk samouk zajmował się historią sztuki - jego dwutomowa monografia „Wiadomości historyczne o sztukach pięknych w dawnej Polsce” uznawana jest za pierwszą syntezę dziejów sztuki polskiej. Prowadził też badania archeologiczne, dowodząc, że ważniejsze grody słowiańskie istniały przed przyjęciem chrześcijaństwa.

Zobacz pełny artykuł na Wikipedii

Osiągnięcia

Autor pierwszej syntezy historii sztuki polskiej: „Wiadomości historyczne o sztukach pięknych w dawnej Polsce” (1847-1849)
Autor „Rysu historyczno-statystycznego wzrostu i stanu miasta Warszawy” (1848)
Redaktor naczelny „Encyklopedii ogólnej wiedzy ludzkiej” (1872-1877)
Współtwórca „Encyklopedii Powszechnej Orgelbranda”
Prezes Komitetu Cenzorskiego w Warszawie

Ciekawostki

W młodości był powstańcem listopadowym, a po upadku powstania został agentem carskiej policji, śledząc polskich emigrantów we Francji.
Był samoukiem - nigdy nie studiował historii formalnie, ale mimo to stał się uznanym badaczem.
Jego badania archeologiczne doprowadziły go do wniosku, że grody takie jak Poznań, Kraków czy Gniezno istniały przed chrztem Polski.

Udostępnij